Landschapsbiografie van Nederlands grootste natuurgebied
In september 2021 verscheen ‘De Veluwe, landschapsbiografie van Nederlands grootste natuurgebied’. Voor het eerst geeft deze biografie een totaalbeeld van de landschapsontwikkeling van de Veluwe, vanaf de ijstijden, via de prehistorie en de middeleeuwen tot in onze tijd. De gebiedsbiografie verklaart hoe als gevolg van vroeger menselijk gebruik centraal in Nederland een reusachtig natuurgebied kon ontstaan. Ook toont het boek de bijzondere historische en landschappelijke samenhang van het Veluwemassief met het laagland van de IJsselvallei, de Gelderse Vallei, de oude Zuiderzeekust en de Veluwezoom, die ook bij de Veluwe horen. Jan Neefjes en Hans Bleumink schreven dit monumentale overzichtswerk in opdracht van de VeluweAlliantie. In 2025 verscheen een iets gewijzigde herdruk.
Van prehistorie tot nu
De biografie neemt de lezer mee vanaf de prehistorie, toen het Veluwemassief het dichtst bevolkte gebied van Nederland was – ‘de Randstad van de prehistorie’ – naar de Middeleeuwen, toen de bodem uitgeput raakte en de bevolkingsgroei stagneerde of zelfs terugliep. Zo werd het Veluwemassief een nauwelijks bewoond gebied met heide, zandverstuivingen en bossen. In de zeventiende eeuw was deze woeste leegte voor stadhouder Willem III, koning van Engeland, het ideale jachtgebied. Anno 2021 koesteren we de Veluwe om zijn waardevolle natuur, waar we rust, ontspanning en inspiratie kunnen vinden.
De lage randen
De Veluwe is ons grootste aaneengesloten natuurgebied op land, maar ook de lage randen horen bij de Veluwe. Regenwater dat in de zandige grond van het Veluwemassief zakt, welt er in de lage randen weer naar de oppervlakte. Belangrijke natuurwaarden hangen samen met dit kwelwater. Deze natte randen van de Veluwe waren grotendeels onbewoond totdat de mens er vanaf de vroege middeleeuwen er in slaagde deze natte gebieden te ontwateren en te ontginnen. Ook in deze gebieden deden zich nog grote landschappelijke omwentelingen voor, zoals de uitbreiding van de Zuiderzee of het ontstaan van de IJssel in de zesde eeuw. De biografie beschrijft de bijzondere landschappen en de ruimtelijke opbouw van de steden en dorpen die zo konden ontstaan.
Onderzoek
De landschapsbiografie van de Veluwe is het resultaat van uitgebreid onderzoek. De auteurs brachten kennis uit verschillende vakgebieden samen, van historische geografie, archeologie en kunsthistorie tot historische ecologie en hydrologie. Ze spraken met bewoners, streekkenners en deskundigen. Ze brachten de locaties van archeologische vondsten in verband met bodem, water en hoogtegegevens, onderzochten historische kaarten en analyseerden de opbouw van de Veluwse steden. Per fiets en te voet bezochten ze de talloze verborgen schatten van de Veluwe.
De Veluwe, landschapsbiografie van Nederlands grootste natuurgebied is verkrijgbaar bij de betere boekhandel en via uitgeverijblauwdruk.nl