Landgoederen en klimaatverandering

Landgoederen en klimaatveranderingIn 2019 kwamen twee historische landgoederen in Brabant (opgenomen als rijksbeschermde buitenplaats) in het geweer tegen nieuwe overstromingsnormen van Waterschap De Dommel. Het waterschap had die normen (met name in de beekdalen) veranderd vanwege klimaatverandering; het waterschap kon niet garanderen dat de beekdalgronden bij hevige regenval droog zouden blijven. Landgoed Zwijnsbergen en Beukenhorst konden zodoende met wateroverlast te maken krijgen. De landgoedeigenaren vreesden dat ze hun wettelijke plicht, het instandhouden van de buitenplaats, niet meer zouden kunnen vervullen. Een inundatie of een aanhoudende natte periode zou bijvoorbeeld de lanenstructuur, historische tuin of het monumentale pand kunnen aantasten. In opdracht van de provincie Noord-Brabant en waterschap De Dommel, en in nauw overleg met de eigenaren en met Brabants Particulier Grondbezit, maakte Overland een analyse van de landgoederen. Waar doen zich welke historische waarden voor en wat is hun kwetsbaarheid? Hoe functioneert het bodem- en watersysteem op de verschillende onderdelen van het landgoed? Onder welke extreme weersomstandigheden kunnen we overstromingen verwachten? Wat doet een waterverzadigde bodem met de wortels van verschillende soorten monumentale bomen of met de fundamenten van het huis? Door deze analyse konden we de impact van de toegenomen overstromingsfrequentie op de verschillende onderdelen van het landgoed in beeld brengen. We onderzochten ook andere gevolgen van klimaatverandering: extremere regenval en steeds langere perioden van droogte. Het bleek dat bij de betrokken landgoederen de toegenomen overstromingskans slechts in kleine mate bijdroeg aan extra schade. Veel groter waren andere gevolgen van klimaatverandering: extreme regenval en lange perioden van droogte. We gaven tips voor klimaatadaptatie. De landgoederen kunnen de gevolgen van klimaatverandering tegen gaan op hun eigen terrein, maar kunnen door hun omvang en doelstellingen ook een rol spelen voor het halen van klimaatdoelen op gebiedsniveau. Door het project veranderde de aanvankelijke conflictsituatie in een uitvoeringsgericht samenwerkingsproject.

De gehanteerde methode hebben we later vertaald naar een projectaanvraag voor het Vlaams-Nederlandse INTERREG-project Privatief-Adaptief.